ภาวะหัวกระดูกยุบ

     ภาวะหัวกระดูกยุบ (osteonecrosis หรือ avascular necrosis) เป็นภาวะที่เกิดขึ้น
กับผู้ป่วยโรค เอส แอล อี จำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ป่วยโรค เอส แอล อี ที่ได้รับ
การรักษาด้วยยา สเตียรอยด์ขนาดสูงมาเป็นระยะเวลานาน หรืออาจเกิดจากตัวโรค
เอส แอล อี เอง ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้ทานยาสเตียรอยด์ก็เป็นได้ ในปัจจุบันยังไม่ทราบสาเหตุ
ที่แน่ชัดว่าเกิดขึ้นได้อย่างไร แต่เชื่อว่ายาสเตียรอยด์เป็นตัวการสำคัญ เมื่อนำกระดูก
มาตรวจดูพบว่าในหัวกระดูกจะมีการลดลงของเนื้อกระดูกมีไขมันไปสะสมในกระดูก
มากขึ้น และความสามารถในการซ่อมแซมตัวเองของกระดูกลดลง ผู้ป่วยจะมีอาการ
ปวดข้อ ข้อที่พบบ่อยที่สุดคือข้อสะโพก ตรงบริเวณหัวกระดูกขา (femoral head) ผู้ป่วย
จะปวดข้อเวลาขยับ เช่นจะลุกขึ้นยืน หรือขยับตัวผิดท่า แต่ข้อจะไม่มีอาการอักเสบ
ไม่มีการบวม แดง ร้อน ข้ออื่นก็พบได้ เช่น ข้อเข่า ข้อไหล่ กระดูกบริเวณข้อมือ
ข้อนิ้วเท้า หรือข้อศอก แต่น้อยกว่าข้อสะโพกในระยะแรกผู้ป่วยจะมีอาการปวดข้อมาก
โดยเฉพาะเวลาขยับ แต่ถ้าแพทย์ทำการเอกซเรย์ข้อดูอาจจะไม่พบความผิดปกติ
แต่ถ้าตรวจพิเศษ เช่น

     เอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (MRI) ดูก็จะพบได้ ต่อมาเมื่ออาการเป็นมากขึ้นแล้ว
ผู้ป่วยมีหัวกระดูกยุบแล้วจะมีอาการปวดเวลาขยับมากขึ้น อาจมีขา 2 ข้างไม่เท่ากัน
ตรวจเอกซเรย์พบความผิดปกติก็มักจะมีหัวกระดูกยุบไปมากแล้วและ อาจจะสาย
เกินไปที่จะรักษาแบบอนุรักษ์ จะเห็นได้ว่าการใช้อาการและการใช้เอกซเรย์ธรรมดา
ในการตรวจอาจมีความไวน้อย การตรวจด้วยกัมมันตภาพรังสี (bone scan) มีความ
ไวปานกลาง การตรวจด้วยเอ็กซเรย์คอมพิวเตอร์ (MRI) จะให้ความไวมากที่สุด   
ในขณะนี้ยังไม่สามารถระบุได้ว่าผู้ป่วยโรค เอส แอล อี และผู้ป่วยที่ได้รับยาสเตียรอยด์
รายใดจะเกิดภาวะหัวกระดูกยุบเมื่อใด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดของยาและระยะเวลาที่ได้
รับยาสเตียรอยด์ ยิ่งได้ยาขนาดสูง และเป็นระยะเวลานานก็ยิ่งมีโอกาสเกิดมากขึ้น
มีรายงานว่าระยะเวลาเฉลี่ยของการเกิดจะอยู่ในช่วงเวลาประมาณ 18 เดือน

     การรักษาประการแรกที่สำคัญที่สุดคือ พยายามหยุดยาสเตียรอยด์ให้ได้เร็วที่สุด
หรือลดขนาดของยาลงเหลือขนาดยาเท่าที่จำเป็น ให้ยาแก้ปวดและพยายามให้ผู้ป่วย
ลดน้ำหนักถ้าน้ำหนักตัวมาก การให้แคลเซี่ยมเสริมและวิตามินดีมีประโยชน์เพียงเล็กน้อย
ถ้าการรักษาแบบอนุรักษ์ไม่ได้ผลเท่าใด ผู้ป่วยควรได้รับการพิจารณาทำการผ่าตัด
โดยในขั้นแรกอาจจะทำเพียงการย้ายกระดูกมาเสริมให้เลือดมาเลี้ยงมากขึ้น
หรือการทำการลดความกดดันในแกนกลางของหัวกระดูก แต่ถ้าหัวกระดูกยุบไป
มากแล้วก็คงต้องได้รับการผ่าตัดเปลี่ยนข้อ ใส่ข้อเทียมเข้าไปแทน